Tir na n-Og 2014

Gwobrau Tir na n-Og 2014

Nofelau Hanesyddol yn Cipio Gwobrau Tir na n-Og 2014

Mewn seremoni a gynhaliwyd yn Eisteddfod yr Urdd, y Bala, cyhoeddwyd mai dwy nofel a seiliwyd ar ddigwyddiadau hanesyddol yw enillwyr Gwobrau Tir na n-Og 2014.

Yr enillydd yn y categori cynradd yw Gareth F Williams am ei nofel Cwmwl dros y Cwm, a gyhoeddwyd gan Wasg Carreg Gwalch. Mae hi’n seiliedig ar brofiadau ffuglennol John Williams, bachgen 13 oed sy’n symud i Senghennydd o ogledd Cymru gyda’i deulu, wrth i’w dad chwilio am waith ym maes glo’r de.

Gareth F. Williams, Elwyn Jones

Dywedodd Gareth yn y seremoni wobrwyo: "Cefais f’ysbrydoli i ysgrifennu’r nofel hon gan ddigwyddiadau canmlwyddiant trychineb Senghennydd y llynedd. Mae’r hyn a ddigwyddodd yno ar 14 Hydref 1913 – sef cefndir y stori – yn ddychrynllyd wrth feddwl am faint y drychineb. Collodd 440 o ddynion a bechgyn eu bywydau y bore ofnadwy hwnnw. Fy nod gyda Cwmwl dros y Cwm oedd dod â’u straeon yn fyw i genhedlaeth newydd o blant Cymru, sy’n gwybod fawr ddim am yr hanes, ac adrodd y stori honno trwy lygaid bachgen 13 oed fu’n byw drwy’r cyfan."

Hwn yw’r pumed tro i Gareth ennill Gwobr Tir na n-Og, a gyflwynir yn flynyddol gan Gyngor Llyfrau Cymru i awduron y llyfrau gorau i blant a phobl ifanc a gyhoeddwyd yn ystod y flwyddyn flaenorol. Sefydlwyd y gwobrau yn 1976, a thros y blynyddoedd cawsant eu cyflwyno i rai o brif awduron llyfrau plant Cymru.

Yr enillydd yn y categori uwchradd yw Haf Llewelyn, sy’n byw yn Llanuwchllyn; seiliwyd ei nofel hithau, Diffodd y Sêr, ar ddigwyddiadau hanesyddol. Mae’r gyfrol, a gyhoeddir gan Y Lolfa, yn olrhain hanes y teulu Evans o fferm Yr Ysgwrn, Trawsfynydd, a’u mab – y bardd enwog Ellis Humphrey Evans (Hedd Wyn), a laddwyd yn y Rhyfel Byd Cyntaf.

Haf Llewelyn

Adroddir ei stori trwy lygaid ei chwaer ieuengaf, Annie. Wrth siarad yn y seremoni wobrwyo, dywedodd Haf: "Yr ysbrydoliaeth ar gyfer ysgrifennu Diffodd y Sêr oedd taith a gafodd fy ffrindiau a minnau i weld mynwentydd y Rhyfeloedd Byd yn Ypres, gwlad Belg, lle buom yn sefyll ar lan bedd Hedd Wyn. Teimlad rhyfedd iawn oedd syllu ar y rhesi diddiwedd o gerrig beddi gwyn, ac enwau milwyr o Gymru ar bob un ohonynt; cafodd y profiad effaith fawr arnom wrth i ni sylweddoli pa mor ifanc oedd y bechgyn hyn.

"Ar ôl cyrraedd adref, dechreuais ddarllen pentwr o lythyrau a ysgrifennwyd gan y milwyr at eu teuluoedd, ac fel arall. Ac ar ôl hynny doedd dim troi’n ôl i fod – roedd yr hanes wedi fy rhwydo, ac roedd yn rhaid i mi ddechrau ysgrifennu."

Dywedodd Elwyn Jones, Prif Weithredwr Cyngor Llyfrau Cymru: "Hoffem longyfarch Gareth F Williams yn fawr ar ennill Gwobr Tir na n-Og am y pumed tro, record sy’n profi ei ddawn fel awdur hynod o grefftus. Dyma’r tro cyntaf i Haf Llewelyn gipio’r wobr ond mae hithau eisoes wedi profi ei gallu i lunio straeon gafaelgar. Roedd safon y llyfrau ar y rhestr fer yn arbennig o uchel eleni, gan adlewyrchu ystod eang y teitlau a gyhoeddwyd. Estynnwn ein llongyfarchiadau diffuant i’r ddau awdur a’u cyhoeddwyr - Gwasg Carreg Gwalch a’r Lolfa - ar eu llwyddiant."

Awdur yn Cipio Gwobr Tir na n-Og gyda'i Chyfrol Gyntaf

Enillydd Gwobr Saesneg Tir na n-Og eleni yw Wendy White, sy’n byw yn Sir Gaerfyrddin, a hynny am ei chyfrol gyntaf, Welsh Cakes and Custard.
Cyfres o straeon hyfryd yw Welsh Cakes and Custard, a ddarluniwyd yn gelfydd gan Helen Flook, am ddau o blant ifanc o’r enw Betsi Wyn ac Emyr Rhys sy’n profi sefyllfaoedd newydd, a brawychus weithiau, am y tro cyntaf. Mae’r plant yn treulio llawer o amser gyda Mam-gu a Tad-cu, ac maent hwythau’n esiampl bositif i’w hwyrion ifanc.

Tir na n-og-2014 Wendy White2

Roedd y panel beirniaid yn cytuno bod Welsh Cakes and Custard yn rhoi darlun credadwy o agweddau o fywyd yng Nghymru heddiw, a bod y prif gymeriadau – Betsi Wyn ac Emyr Rhys – yn unigryw ac yn llawn personoliaeth.

Dywedodd Lorna Herbert Egan, Cadeirydd Panel Saesneg Tir na n-Og: "Mae Wendy White yn awdur craff sy’n deall plant, a bydd ei llyfr yn addysgu ac yn difyrru darllenwyr ifanc a’r oedolion sy’n cyd-ddarllen gyda hwy. Mae’r testun a’r elfennau gweledol yn cydweithio’n dda, a darluniau apelgar Helen Flook, y rysáit, a geiriau’r gân draddodiadol a gynhwysir yn Saesneg ac yn Gymraeg, yn cyfuno i gynhyrchu campwaith o lyfr sy’n gynnes, yn ddoniol, ac yn cyd-fynd â’r cwricwlwm."

Meddai Elwyn Jones, Prif Weithredwr Cyngor Llyfrau Cymru: "Roedd yna gyfoeth o lyfrau i’w hystyried ar gyfer Gwobr Tir na n-Og eleni, a’r rheiny’n adlewyrchu ansawdd ac ystod y llyfrau sydd ar gael ar gyfer plant. Mae’n bleser mawr i mi gael llongyfarch Wendy White a Llyfrau Pont ar eu llwyddiant."

Dywedodd Wendy White, cyn-athrawes yn Ysgol y Castell, Cydweli: "Rwyf wrth fy modd yn ennill Gwobr Tir na n-Og. Mae’n anrhydedd fawr i mi ennill y wobr bwysig hon gyda’m llyfr cyntaf, gan y bydd yn sicr yn fy annog i barhau i ysgrifennu. Rwy’n hoff iawn o ysgrifennu am blant, felly byddai’n wych petai modd i mi gyhoeddi llyfr arall am Betsi Wyn ac Emyr Rhys. Ar hyn o bryd rwyf hefyd yn ysgrifennu stori ar gyfer oedolion ifanc am fachgen chwech oed sy’n cael amser anodd gartref."

Noddir Gwobr Saesneg Tir na n-Og – sy’n cydnabod ansawdd cwbl arbennig llyfrau a chanddynt gefndir Cymreig, ar gyfer plant a phobl ifanc – gan CILIP Cymru (Sefydliad Siartredig Llyfrgellwyr a Gweithwyr Gwybodaeth).

Fideo YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=sObHh0cMUmA

Rhestr Fer Tir na n-Og 2014

Categori Cynradd Cymraeg
Ar Fferm Sgubor Wen – Caryl Lewis (Gwasg Gwynedd)
Dafydd a Dad – Manon Steffan Ros a Jac Jones (Y Lolfa)
Cwmwl dros y Cwm – Gareth F. Williams (Gwasg Carreg Gwalch)

Categori Uwchradd Cymraeg
Haciwr (Cyfres Pen Dafad) – Hywel Griffiths (Y Lolfa)
Diffodd y Sêr (Cyfres yr Onnen) – Haf Llewelyn (Y Lolfa)
Pedwar (Cyfres Mellt) – Lleucu Roberts (Y Lolfa)

Llyfr Saesneg Gorau’r Flwyddyn
The Seven – Steve Gladwin (Pont)
The Wild West Show – Phil Carradice (Pont)
Welsh Cakes and Custard – Wendy White (Darluniau Helen Flook) (Pont)

Gwales

Llyfrau o Gymru ar-lein

gwales.com